Twój koń nie jest „złośliwy", on może mieć wrzody.

Czy Twój koń kładzie uszy przy siodłaniu? A może nagle stał się „elektryczny” pod nogą lub zaczął ziewać częściej niż zwykle? Choć często zrzucamy to na karb charakteru, nauka mówi jasno: to może być behawioralna sygnatura bólu.

Wrzody (EGUS) to cichy problem współczesnych stajni. Dotykają koni sportowych, rekreacyjnych, a nawet tych spędzających dużo czasu na pastwiskach. Dziś rozkładamy ten temat na czynniki pierwsze , bez naukowego bełkotu, za to z konkretnymi rozwiązaniami.

Dwa oblicza końskiego żołądka: Gdzie tkwi problem?

Żołądek konia nie jest jednolitym organem. Wyobraź sobie, że składa się z dwóch różnych światów:

1. Dół (Część gruczołowa): To „twardziel”. Produkuje śluz i wodorowęglany, które chronią go przed żrącym kwasem. Wrzody powstają tu, gdy bariera ochronna pęka, najczęściej przez przewlekły stres, brak kontaktów społecznych lub leki.

2. Góra (Część bezgruczołowa): To „wrażliwiec”. Nie ma żadnej naturalnej ochrony. Wrzody pojawiają się tu, gdy kwas z dołu „wychlapuje się” do góry (np. podczas intensywnego ruchu na pusty żołądek).

Ważne: Standardowe leki (jak omeprazol) świetnie radzą sobie z górną częścią, ale w dolnej części ich skuteczność to zaledwie 14–25%. To dlatego wiele koni nigdy nie zdrowieje do końca po standardowej kuracji.

Nieoczywiste objawy: Czy umiesz czytać „język bólu”?

Koń nie powie Ci, że cierpi, ale pokaże to swoim zachowaniem. Oto sygnały, które często mylimy ze „złym humorem”:

• Brak odpoczynku (Koń, który się nie kładzie): To jeden z najbardziej wymownych objawów. Proces kładzenia się i wstawania wymaga napięcia mięśni brzucha, co powoduje, że kwas oblewa rany w żołądku. Koń, chcąc uniknąć tego bólu, przestaje się kłaść. Jeśli Twój koń ma zawsze czystą derkę, brudne nogi od stania i wygląda na wiecznie zmęczonego, sprawdź jego żołądek.

• Tkliwość przy popręgu i czyszczeniu: Choć „popręgliwość” nie dotyczy każdego konia z wrzodami, jest częstym objawem towarzyszącym. Jeśli koń kuli uszy lub próbuje ugryźć przy zapinaniu popręgu (a wykluczyłeś problemy z plecami), to niemal pewny sygnał dyskomfortu w jamie brzusznej.

• Zmiana postawy: Szerokie rozstawianie nóg („postawa pompy”) lub częste stawanie w pozycji jak do oddawania moczu, to próby rozciągnięcia brzucha i znalezienia choć chwili ulgi.

• Mikrogesty i stereotypie: Częste ziewanie, zgrzytanie zębami (bruksizm), machanie ogonem przy jedzeniu, nagłe przerywanie posiłku czy gryzienie boków.

• Agresja i lęk: Nagłe ataki złości wobec stada lub opiekuna, szczególnie w porze karmienia, to często wynik skoku kwasu wywołanego ekscytacją.

Dlaczego mój koń ma wrzody? Przyczyny, o których rzadko się mówi

Poza brakiem siana i nadmiarem skrobi, nauka wskazuje na zaskakujące stresory:

1. „Talk radio” w stajni: Badania wykazały, że audycje mówione (wiadomości, wywiady) stresują konie bardziej niż muzyka. Ciągły ludzki głos może być odbierany jako sygnał zagrożenia.

2. Samotność za pełną ścianą: Brak możliwości fizycznego kontaktu z innym koniem to dla zwierzęcia stadnego ogromny stres metaboliczny.

3. Zjawisko „Acid Splash”: Podczas kłusa i galopu kwas chlapię jak kawa w kubku bez przykrywki. Jeśli koń trenuje na czczo, kwas swobodnie niszczy bezbronną górną część żołądka. Rozwiązanie? Garść sieczki z lucerny przed jazdą tworzy „matę”, która zatrzymuje kwas na dole.

4. Brak stałego dostępu do wody: Woda jest fundamentem produkcji ochronnego śluzu. Przerwy w dostępie do niej zwiększają ryzyko wrzodów ponad 2,5-krotnie.

Pułapka omeprazolu: Dlaczego wrzody wracają? Na czym polega tapering?

Wiele osób po skończonej kuracji widzi powrót objawów już po 3 dniach. To tzw. efekt odbicia. Organizm, któremu nagle „odblokowano” produkcję kwasu, zalewa żołądek ze zdwojoną siłą. Bez odpowiedniej regeneracji i wyeliminowania stresu, wrzody wracają niemal u 90% koni.

Dlatego stopniowe odstawianie (tzw. tapering) omeprazolu jest obecnie standardem zalecanym przez czołowych gastrologów koni (m.in. dr. Bena Sykesa), aby zminimalizować ryzyko efektu odbicia (RAHS).

1. Dlaczego tapering (odstawianie stopniowe) jest konieczny?

Kiedy koń przyjmuje omeprazol, jego organizm wykrywa wysokie pH w żołądku i interpretuje to jako błąd systemu. W odpowiedzi produkuje ogromne ilości gastryny, hormonu, który desperacko próbuje zmusić żołądek do produkcji kwasu.

• Nagłe odstawienie: Wyobraź sobie tamę, która nagle pęka. Gastryna natychmiast uruchamia wszystkie odblokowane pompy protonowe. Następuje potężny wyrzut kwasu (nawet wyższy niż przed leczeniem).

• Stopniowe odstawianie: To powolne uchylanie śluzy. Dajemy organizmowi czas na stopniowe obniżenie poziomu gastryny we krwi i powolny powrót do naturalnej równowagi pH.

2. Sugerowany Protokół Odstawiania (Tapering Schedule)

Aktualnie weterynarze zalecają zazwyczaj 3-tygodniowy proces odstawiania po zakończeniu pełnej dawki leczniczej:

Tydzień	Dawkowanie Omeprazolu	Wsparcie (Hempqualizer+)
Tydzień 1	50% dawki leczniczej	Rozpoczęcie podawania pełnej dawki
Tydzień 2	25% dawki leczniczej	Kontynuacja pełnej dawki
Tydzień 3	Dawka co drugi dzień	Kontynuacja pełnej dawki
Tydzień 4+	Całkowite odstawienie	Dawka podtrzymująca (regeneracyjna)

3.Pułapka: Dlaczego samo odstawianie stopniowe często zawodzi?

Nawet przy idealnym protokole odstawiania, wrzody mogą wrócić z dwóch powodów:

1. Niedoleczona część gruczołowa (EGGD): Jak wiemy, omeprazol ma niską skuteczność w dolnej części żołądka (14-25%). Jeśli odstawiamy lek u konia, u którego zmiany w części gruczołowej wciąż są aktywne, każda ilość kwasu (nawet ta normalna) będzie sprawiać mu ból.

2. Brak zmian w "zarządzaniu": Jeśli koń kończy kurację, ale nadal żyje w stresie, słyszy talk-radio, ma ograniczony kontakt ze stadem lub trenuje na czczo, przyczyny fizjologiczne wrzodów nadal istnieją.

Jak Hempqualizer zmienia zasady gry?

Nasze podejście nie polega na chwilowym „wyłączeniu” kwasu, ale na wsparciu organizmu, by sam potrafił się chronić.

Hempqualizer+: Głęboka regeneracja

Dzięki fitokannabinoidom (CBD/CBG) działamy na receptory CB1 w przewodzie pokarmowym:

• Hamujemy nadmiar kwasu naturalnie, bez ryzyka gwałtownego „odbicia” po odstawieniu.

• Wspieramy regenerację części gruczołowej, z którą standardowe leki radzą sobie słabo.

• Wyciszamy stres u źródła, dzięki czemu koń odzyskuje poczucie bezpieczeństwa i... znów zaczyna się kłaść na odpoczynek.

Hempqualizer Compete: Tarcza przedwysiłkowa (FEI Safe)

Podaj go przed transportem lub treningiem. Stabilizuje pH żołądka, zapobiegając zniszczeniom wywołanym przez „Acid Splash” i ogranicza stres.

Twój plan działania (Złota Lista)

1. Siano 24/7: Nigdy nie zostawiaj konia bez paszy dłużej niż 4-6h.

2. Sieczka przed jazdą: Zawsze twórz barierę dla kwasu przed treningiem.

3. Zadbaj o ciszę i towarzystwo: Zmień radio na spokój i daj koniowi kumpla.

4. Regeneruj, nie tylko blokuj: Wybierz mądrą suplementację Hempqualizer, która wspiera gojenie, a nie tylko maskuje objawy.

Wrzody to nie wyrok. To sygnał, że Twój koń potrzebuje zmiany. Z Hempqualizerem powrót do pełnego zdrowia i radości z pracy jest po prostu możliwy.

Masz pytania dotyczące Twojego konia? Napisz do nas - chętnie pomożemy dobrać odpowiednie wsparcie!

Bibliografia naukowa 

Poniższa lista zawiera kluczowe źródła akademickie, publikacje w recenzowanych czasopismach weterynaryjnych oraz opracowania eksperckie, którymi posiłkowaliśmy się tworząc ten artykuł.

Kluczowe konsensusy i przeglądy literatury

1. Sykes, B. W., et al. (2015). European College of Equine Internal Medicine Consensus Statement—Equine Gastric Ulcer Syndrome in Adult Horses. Journal of Veterinary Internal Medicine, 29(5), 1288-1299. (Fundamentalna praca definiująca podział na ESGD i EGGD).

2. Andrews, F. M., et al. (2005). Equine Gastric Ulcer Syndrome: Pathophysiology and Prevention. Equine Veterinary Education, 17(S1), 30-34.

3. Equine Gastric Ulcer Council (1999). Recommendations for the diagnosis and treatment of equine gastric ulcer syndrome (EGUS). Equine Veterinary Education, 11(5), 262-272.

Epidemiologia i objawy behawioralne

4. Luthersson, N., et al. (2009). Risk factors associated with equine gastric ulceration (EGUS) in 201 horses in Denmark. Equine Veterinary Journal, 41(7), 625-630.

5. Malmkvist, J., et al. (2012). Behavioural stress responses and gastric ulceration in horses. Applied Animal Behaviour Science, 139(3-4), 212-219. (Analiza sygnatur behawioralnych bólu).

6. Tamzali, Y., et al. (2011). Prevalence of gastric ulcer syndrome in high-level endurance horses. Equine Veterinary Journal, 43(2), 141-144.

Przyczyny środowiskowe i mechaniczne (Acid Splash)

7. Lorenzo-Figueras, M., & Merritt, A. M. (2002). Effects of exercise on gastric volume and pH in the proximal portion of the horse stomach. American Journal of Veterinary Research, 63(11), 1481-1487. (Badanie mechanizmu "Acid Splash").

8. Freeman, D. E., et al. (1999). Effects of deprivation of food and water on gastric acidity and ulcer formation in horses. American Journal of Veterinary Research, 60(11), 1354-1358.

9. Kędzierski, W., et al. (2017). Psychological and physiological stress response in horses. Journal of Equine Veterinary Science. (Kontekst stresu akustycznego i izolacji).

Terapia standardowa i zjawisko odbicia (Rebound)

10. Sykes, B. W., et al. (2014). The effects of dose and diet on the pharmacodynamics of omeprazole in the horse. Journal of Veterinary Internal Medicine, 28(6), 1724-1731.

11. Lester, G. D., et al. (2005). A dose-response study of oral omeprazole in the treatment of equine gastric ulcer syndrome. Journal of Veterinary Internal Medicine, 19(2), 241-246.

12. Sykes, B. W., et al. (2014). Comparison of three doses of omeprazole in the treatment of equine glandular gastric disease. Journal of Veterinary Internal Medicine, 28(2), 345. (Dowody na niską skuteczność omeprazolu w EGGD).

Układ endokannabinoidowy i fitokannabinoidy (CBD/CBG)

13. Gamble, L. J., et al. (2018). Pharmacokinetics, Safety, and Clinical Efficacy of Cannabidiol Treatment in Osteoarthritic Dogs. Frontiers in Veterinary Science, 5, 165. (Kluczowe dane o bezpieczeństwie kannabinoidów u zwierząt).

14. Di Marzo, V., & Izzo, A. A. (2006). Endocannabinoid control of glandular secretion, inflammation and pain in the GI tract. Trends in Pharmacological Sciences, 27(2), 73-77.

15. Coutts, A. A., & Izzo, A. A. (2004). The gastrointestinal pharmacology of cannabinoids: an update. Current Opinion in Investigative Drugs, 5(8), 827-830. (Mechanizm wpływu CB1 na sekrecję kwasu solnego).

16. Turner, S. E., et al. (2017). Molecular Targets of Cannabidiol in Neurological Disorders. Neurotherapeutics, 14(3), 677-698. (Kontekst stabilizacji psychicznej/lękowej).

Suplementacja i żywienie

17. Murray, M. J., & Grady, J. (2002). The effect of a pectin-lecithin complex on horses with gastric mucosal lesions. Veterinary Journal, 163(2), 171-174.

18. Reese, R. E., & Andrews, F. M. (2009). Nutrition and Dietary Management of Equine Gastric Ulcer Syndrome. Veterinary Clinics: Equine Practice, 25(1), 79-92.

19. Videla, R., & Andrews, F. M. (2009). New perspectives in equine gastric ulcer syndrome. Veterinary Clinics: Equine Practice, 25(2), 347-362.

Opracowano na podstawie baz danych PubMed, Google Scholar oraz materiałów konferencyjnych BEVA (British Equine Veterinary Association).